خيلي از زنان، صحبت کردن درباره مسايل بهداشتي خود را خوب نمي‌دانند و از اظهار مشکلات بهداشتي‌شان و چاره‌جويي براي رفع آن پرهيز مي‌کنند. برخي مادران نيز به علت نداشتن اطلاع کافي، به دختران خود توصيه‌هاي نادرستي درخصوص بهداشت فردي مي‌کنند؛ مثلا شستن ناحيه تناسلي با صابون‌هاي معمولي و اين قبيل توصيه‌هاي اشتباه . اما اين قبيل اشتباهات در برخي موارد بسيار زيانبار است و تبعات سنگيني به دنبال دارد.

پوست در خارجي‌ترين بخش خود لايه‌اي به نام لايه شاخي دارد که لايه‌هاي زيرين را در مقابل عوامل محيطي محافظت مي‌نمايد. به دليل وجود نداشتن اين لايه در بافت مخاطي واژن اين ناحيه در مقابل موجوداتي مثل باکتري‌هاي بيماري‌زا و قارچ‌ها بسيار آسيب‌پذير است. در واژن نرمال انواع گوناگوني از باکتري‌هاي هوازي و بي‌هوازي يافت مي‌شود ولي نسبت اين موجودات در تعادل صحيحي هستند.

در واژن سالم، لاکتوباسيل‌ها که جزو باکتري‌هاي مفيدند، گونه غالب‌اند. لاکتوباسيل‌ها گليکوژن توليد شده توسط سلول‌هاي مخاط واژن را به گلوکز و سپس با متابوليسم گلوکز، آن را به اسيد لاکتيک تبديل مي‌کنند. لاکتوباسيل‌ها علاوه بر واژن در بافت مخاطي دهان و روده نيز يافت مي‌شوند. بيش از 125 گونه لاکتوباسيل شناخته شده که تنها چند نوع آن در واژن است. برخي از انواع لاکتوباسيل‌ها توليد لاکتيک اسيد مي‌کنند که با اسيدي کردن محيط نقش دفاعي قابل توجهي را ايفا مي‌کنند. بعضي ديگر از آنها علاوه بر لاکتيک اسيد ماده ضدعفوني‌کننده طبيعي ديگري به نام پراکسيد هيدروژن توليد مي‌کنند که سبب تقويت مضاعف دفاع واژن مي‌شود. توليد اسيدلاکتيک سبب اسيدي بودن اين محيط مي‌شود که چون لاکتوباسيل‌ها در محيط اسيدي قادر به ادامه زندگي هستند و از طرفي باکتري‌‌هاي بيماري‌زا نيز در اين محيط قادر به رشد و تکثير نمي‌باشند سبب تعادل ميان باکتري‌هاي مفيد و بيماري‌زا و نهايتا سلامت واژن مي‌شود بنابراين سلامت واژن به تعادل PH آن وابسته است.PH واژن در دوره زندگي زنان از خردسالي تا يائسگي تغيير مي‌کند و اين مربوط به تغييرات هورموني است. PH نرمال واژن در طول بلوغ تا بزرگسالي است (سنين باروري) 8/3 تا 2/4 مي‌باشد، در حالي که PH ترشحات واژينال عفوني شده بيش از 7/4 است.

با به هم خوردن تعادل pH در اين ناحيه، باکتري‌هاي گاردنلاي واژن توليد پروتئيني مي‌کنند و باکتري‌هاي بي‌هوازي با آنزيمي که دارند با از بين رفتن لاکتوباسيل‌هاي مفيد، سبب ايجاد بوي ناخوشايندي شبيه ماهي مي‌‌شوند که به عنوان يکي از علايم آغازين عفونت تلقي مي‌شود. يکي از مهم‌ترين عوامل بر هم زننده محيط اسيدي اين ناحيه، کف ناشي از شوينده‌هاي نامناسب است که حين شستشوي فردي به خاطر آناتومي خاص اين ناحيه وارد واژن مي‌شود. استفاده مکرر از اين شوينده‌ها به خاطر قليايي بودن آنها PH اين ناحيه را بالا برده و موجب فراهم شدن محيط مساعد جهت رشد و تکثير باکتري‌هاي گاردنلايي و از بين رفتن باکتري‌هاي مفيد توليد کننده اسيد لاکتيک و درنهايت افزايش احتمال ابتلا به عفونت واژن مي‌شود.

از عوامل مهم ديگري که تعادل اسيد را متاثر مي‌کند، ترشحات جنسي مردانه است. از آنجايي که ترشحات جنسي مردانه داراي PH خنثي يعني حدود 7 است، هنگام ورود به واژن،PH محيط را بالا مي‌برد و زمينه را جهت ابتلا به عفونت فراهم مي‌کند. همين مساله هنگام قاعدگي نيز صادق است زيرا PH خون خنثي و حتي کمي قليايي است و به همين دليل حين قاعدگي بوي شبيه ماهي بيشتر حس مي‌شود. استفاده از آنتي‌بيوتيک سبب از بين رفتن باکتري‌هاي خوب علاوه بر باکتري‌هاي بد مي‌شود که خود احتمال بروز عفونت را بيشتر مي‌کند. شستشوي داخل واژن نه تنها سبب از بين رفتن باکتري‌هاي بيماري‌زا نمي‌شود بلکه سبب انتقال اين باکتري‌ها به مناطق داخلي‌تر واژن مي‌شود. استفاده از صابون‌هاي ضدعفوني کننده نيز سبب از بين رفتن باکتري‌هاي مفيد مي‌شود. عدم استفاده از وان و جايگزين نمودن آن با دوش گرفتن مي‌تواند در اين راستا به حفظ سلامت کمک کند.

و در نهايت بانوان همواره بايد دو نکته مهم را در راستاي حفظ سلامت و بهداشت فردي خود به خاطر بسپارند:

1) شوينده‌هاي داراي PH اسيدي نقش مهمي در حفظ PH اسيدي واژينال دارد.

2) حضور اسيد لاکتيک در شوينده‌ مناسب به دفاع عليه باکتري‌هاي مضر کمک مي‌کند.

نشانه‌هاي عفونت واژن

در معاينات باليني، تشخيص سه نشانه از چهار نشانه‌ زير تاييدي بر ابتلا به عفونت است:

1) تغيير ترشحات از حالت نرمال:

الف) ترشحات رقيق مانند شير به رنگ سفيد يا خاکستري با بوي زننده احتمال ابتلا به عفونت باکتريايي واژن را نشان مي‌دهد.

ب) ترشحات غليظ و کف مانند زرد مايل به سبز با بوي بد احتمال ابتلا به تريکومونازيس را نشان مي‌دهد.

ج) ترشحات سفت و سفيد پنيري و بدون بو نشانه بروز عفونت قارچي است.

2) مشاهده سلول‌هاي گلوله‌اي که در واقع سلول‌هاي مخاطي احاطه شده توسط باکتري‌ها پوشانده شده‌ هستند در زير ميکروسکوپ

3) PH بالاتر 5/4 مايعات واژن

4) ايجاد بوي ماهي با افزودن قليا

ترجمه: فاطمه تارميغ - منبع